บทความโดยนายเซยุน คิม (Seyoon Kim) ประธานบริษัท ไทยซัมซุง อิเลคโทรนิคส์ จำกัด

สภาพภูมิอากาศกำลังกลายเป็นอีกหนึ่งตัวแปรสำคัญของการบริหารธุรกิจและอาคารในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงที่ปรากฏการณ์เอลนีโญมีแนวโน้มทวีความรุนแรง ความผันผวนของอุณหภูมิและความต้องการใช้พลังงานเพื่อสร้างความเย็นจึงเป็นโจทย์ที่เจ้าของอาคาร นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และผู้บริหารธุรกิจต้องให้ความสำคัญมากขึ้น

หนึ่งในระบบที่เข้ามามีบทบาทโดยตรงกับโจทย์นี้คือ HVAC (Heating, Ventilation and Air Conditioning) หรือโซลูชันระบบปรับอากาศสำหรับอาคารและภาคธุรกิจ ซึ่งกำลังเปลี่ยนจากระบบหลังบ้านที่ทำหน้าที่สร้างความเย็น ไปสู่ระบบสำคัญที่ช่วยบริหารพลังงาน ควบคุมต้นทุน และยกระดับประสิทธิภาพของอาคาร

คำถามของธุรกิจจึงกำลังเปลี่ยนจาก “ทำอย่างไรให้อาคารเย็น” สู่ “ทำอย่างไรให้อาคารเย็นอย่างมีประสิทธิภาพ บริหารต้นทุนได้ และพร้อมรองรับความเปลี่ยนแปลงในอนาคต” โดยมี AI, IoT และระบบบริหารจัดการอัจฉริยะเข้ามาเป็นส่วนสำคัญของการเปลี่ยนผ่านนี้

ตลาดองค์กร (B2B) กลับมาโต สะท้อนทิศทางการลงทุนที่กำลังเปลี่ยนไป

ข้อมูลธุรกิจเครื่องปรับอากาศของซัมซุงในประเทศไทยและกลุ่มประเทศอินโดจีน (Thailand & Indochina: IDC) ปี 2569
มีการปรับตัวดีขึ้นจากปี 2568 ที่ยอดขายลดลง 11.1%

เมื่อพิจารณาในแต่ละเซ็กเมนต์ ยอดขายเครื่องปรับอากาศในตลาดองค์กรมีการเติบโต 9.7% จากปี 2568 โดยมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากระบบทำความเย็น (SAC: System Air Conditioners) ที่ขยายตัวถึง 19.7% ขณะที่ยอดขายผ่านช่องทางออนไลน์เติบโต 18.4% โดยได้รับแรงหนุนจากเครื่องปรับอากาศภายในบ้านที่มียอดขายผ่านช่องทางออนไลน์เติบโตถึง 26.6%

เมื่อเจาะลึกตามอุตสาหกรรมในช่วงเดือนมกราคม-กันยายน 2569 กลุ่มการก่อสร้างเชิงพาณิชย์ (Commercial Construction) เป็นหนึ่งในกลุ่มที่เติบโตอย่างโดดเด่นถึง 68% โดยเฉพาะระบบทำความเย็น SAC ที่ขยายตัวถึง 91% ขณะที่กลุ่มธุรกิจโรงพยาบาลและการดูแลสุขภาพ (Healthcare) ระบบทำความเย็น SAC มีการเติบโตกว่า 6 เท่า ส่วนกลุ่มการศึกษา (Education) เติบโต 89% และในกลุ่มธุรกิจท่องเที่ยวและโรงแรม (Hospitality) เติบโต 3.7 เท่า สะท้อนความต้องการโซลูชันระบบปรับอากาศที่เพิ่มขึ้นในหลากหลายภาคธุรกิจ

สำหรับผม ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้สะท้อนเพียงยอดขายที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น แต่กำลังบอกว่าองค์กรเริ่มมอง “การบริหารความเย็น” จากระบบที่จำเป็นต่อการดำเนินธุรกิจ ไปสู่การลงทุนเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยให้องค์กรบริหารพลังงาน ควบคุมต้นทุน และเพิ่มประสิทธิภาพของสินทรัพย์ในระยะยาว

▲ โซลูชันสำหรับภาคการศึกษา

The Smart Retrofit Transition: เมื่ออาคารเดิมต้องฉลาดขึ้นในยุค AI

ผมมองว่าอาคารอัจฉริยะแห่งอนาคตไม่จำเป็นต้องเป็นอาคารใหม่ แต่สามารถเริ่มจากการยกระดับระบบ HVAC เดิมด้วย AI และเทคโนโลยีอัจฉริยะ แนวคิดนี้กำลังนำไปสู่ “The Smart Retrofit Transition” หรือการอัปเกรดอาคารและระบบเดิมด้วย AI, IoT และเทคโนโลยีบริหารจัดการอัจฉริยะ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพด้านพลังงาน ลดต้นทุนการดำเนินงาน และสร้างมูลค่าให้กับอาคารในระยะยาว โดยไม่จำเป็นต้องรื้อสร้างใหม่ทั้งหมด

แนวคิดนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะอาคารเชิงพาณิชย์ แต่ยังเกิดขึ้นในระดับที่อยู่อาศัย เช่น ระบบทำความเย็น FJM (Free Joint Multi Split) ที่ใช้คอยล์ร้อน 1 ตัวเชื่อมต่อ Indoor Unit ได้สูงสุด 5 ตัว ช่วยลดพื้นที่ติดตั้ง เพิ่มความยืดหยุ่นในการออกแบบ และเชื่อมต่อกับ SmartThings เพื่อช่วยบริหารการใช้พลังงาน สะท้อนว่าอนาคตของระบบปรับอากาศไม่ได้อยู่ที่ “ความเย็น” เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการใช้พื้นที่อย่างคุ้มค่า ความยืดหยุ่น และการเชื่อมต่อกับระบบบริหารจัดการ

เหตุผลที่ระบบ HVAC ควรถูกวางไว้เป็นลำดับต้น ๆ ของการทำ Smart Retrofit คือสัดส่วนของการใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญ โดย International Energy Agency ระบุว่า การทำความร้อนและความเย็นคิดเป็นเกือบ 40% ของการใช้พลังงานในอาคาร ขณะที่งานวิจัยจากห้องปฏิบัติการแห่งชาติของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (Berkeley Lab) พบว่า การทำ Retrofit ในระดับระบบ ซึ่งรวมถึง HVAC และระบบควบคุม สามารถประหยัดพลังงานได้มากกว่าการอัปเกรดอุปกรณ์เป็นรายชิ้นอย่างมีนัยสำคัญ

▲ โซลูชันสำหรับโรงพยาบาล

นอกจากประโยชน์ด้านต้นทุนแล้ว การยกระดับประสิทธิภาพของระบบ HVAC ยังมีบทบาทต่อเป้าหมายด้านความยั่งยืนของอาคาร เพราะการใช้ระบบที่มีประสิทธิภาพสูง เทคโนโลยีบริหารพลังงาน และสารทำความเย็นที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่ำ สามารถช่วยลดทั้งการใช้พลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการทำความเย็นได้ 

แม้การอัปเกรด HVAC ต้องใช้เงินลงทุนเริ่มต้น แต่ในอาคารที่มีชั่วโมงใช้งานสูงในแต่ละวัน เช่น ร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ โรงแรม โรงพยาบาล และสำนักงาน ระบบ HVAC ที่มีประสิทธิภาพสูง ระบบควบคุมอุณหภูมิแบบแบ่งโซน และระบบควบคุมอาคารอัตโนมัติ สามารถช่วยลดการใช้พลังงานและต้นทุนการดำเนินงานได้ต่อเนื่อง ทำให้ระบบ HVAC เป็นทั้งเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพทางธุรกิจและมูลค่าสินทรัพย์ในระยะยาว

▲ โซลูชันสำหรับโรงแรม
 

AI กำลังเปลี่ยน “การบริหารความเย็น” ให้เป็นการบริหารข้อมูล

หัวใจของการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้คือการพัฒนาไปสู่ระบบ HVAC อัจฉริยะ (AI-powered HVAC) ที่นำ AI มาวิเคราะห์ข้อมูล รูปแบบการใช้งาน และสภาพแวดล้อม เพื่อปรับการทำงานของระบบปรับอากาศให้เหมาะสมกับสถานการณ์จริงมากขึ้น ซัมซุงจึงผสานระบบปรับอากาศเชิงพาณิชย์เข้ากับ SmartThings Pro แพลตฟอร์มบริหารจัดการอาคารและอุปกรณ์แบบเชื่อมต่อสำหรับภาคธุรกิจ ช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นภาพรวมการใช้พลังงานและสถานะอุปกรณ์จากศูนย์กลาง พร้อมนำข้อมูลดังกล่าวมาช่วยบริหารพลังงานและวางแผนการดูแลระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

แนวทางนี้เกิดขึ้นจริงในประเทศไทยแล้ว ได้แก่ ไทวัสดุและ BnB home ที่นำ SmartThings Pro มาทำงานร่วมกับระบบ
ปรับอากาศเชิงพาณิชย์ เพื่อช่วยยกระดับการบริหารจัดการพลังงานและคุณภาพอากาศภายในอาคาร พร้อมเพิ่มความคล่องตัวในการดูแลระบบของสาขาต่าง ๆ สะท้อนให้เห็นว่า AI ไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีแห่งอนาคต แต่กำลังเข้ามามีบทบาทในการแก้โจทย์ด้านพลังงานและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของธุรกิจค้าปลีกในปัจจุบัน

HVAC จากอาคารสู่โครงสร้างพื้นฐาน AI

บทบาทของโซลูชันระบบปรับอากาศ กำลังขยายจากการสร้างความสบายภายในอาคาร ไปสู่การเป็นระบบสำคัญของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล โดยเฉพาะ AI Data Center ที่ต้องการระบบระบายความร้อนและระบายอากาศประสิทธิภาพสูง การเข้าซื้อกิจการ FläktGroup จึงช่วยต่อยอดและขยายความเชี่ยวชาญด้าน HVAC ของซัมซุง จากระบบปรับอากาศสำหรับที่อยู่อาศัยและอาคารเชิงพาณิชย์ ไปสู่โซลูชัน HVAC สำหรับสภาพแวดล้อมที่มีความต้องการสูงมากขึ้น ตอกย้ำว่าการบริหาร “ความเย็น” กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานของเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วย AI

▲ โซลูชันสำหรับร้านค้าปลีกขนาดใหญ่
 

อาคารแห่งอนาคตอาจไม่จำเป็นต้องเป็นอาคารใหม่

เมื่อพูดถึง Smart Building หรือ Sustainable Building ส่วนใหญ่มักนึกถึงอาคารใหม่ที่ติดตั้งเทคโนโลยีทันสมัยตั้งแต่ต้น
แต่จริงๆ แล้ว อาคารที่มีอยู่เดิมก็สามารถพัฒนาให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืนขึ้นได้เช่นกัน ด้วยการนำ AI, IoT ระบบ HVAC ประสิทธิภาพสูง และแพลตฟอร์มบริหารจัดการเข้ามาช่วยให้อาคารใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าขึ้น ดูแลระบบได้ง่ายขึ้น และพร้อมรองรับความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไปในอนาคต

สำหรับประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ระบบ HVAC อัจฉริยะ และ Smart Retrofit จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการลดค่าไฟ แต่กำลังเปลี่ยน “การบริหารความเย็น” ให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์การบริหารต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพและมูลค่าของสินทรัพย์ และสร้างความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจในระยะยาว