การประชุมสุดยอดธุรกิจและการลงทุนอาเซียน (ASEAN Business & Investment Summitหรือ ABIS) ซึ่งเป็นเวทีของภาคธุรกิจที่จัดควบคู่กับการประชุมสุดยอดอาเซียน (ASEAN Summit) โดยสภาที่ปรึกษาธุรกิจอาเซียน (ASEAN Business Advisory Council หรือ ASEAN-BAC) ในปี 2562 นี้ มีผู้นำจากภาคธุรกิจชั้นนำทั้งในอาเซียนและประเทศอื่นๆ ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และระดมสมองหาแนวทางแก้ไขปัญหาเร่งด่วนที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืนร่วมกันในภูมิภาค ผ่านหัวข้อเสวนาที่น่าสนใจ คือ Sustainable ASEAN 4.0: Circular Economy ซึ่งสอดคล้องกับยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม 4.0 ที่ภาคธุรกิจต้องเผชิญความท้าทายในการปรับเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินธุรกิจเพื่อสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืนให้ได้ภายใต้ทรัพยากรที่มีจำกัด แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)จึงกลายเป็นคำตอบของภาคธุรกิจที่มีการนำทรัพยากรกลับมาใช้ซ้ำอย่างคุ้มค่า ด้วยการคิดค้นเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อสร้างประโยชน์อย่างสมดุล ทั้งเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 

รุ่งโรจน์ รังสิโยภาส กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจีหนึ่งในองค์กรชั้นนำที่ร่วมขับเคลื่อนเรื่องเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างจริงจัง เริ่มต้นเล่าถึงความเป็นมาของเอสซีจีที่ดำเนินธุรกิจมายาวนานกว่า 106 ปีว่าเอสซีจีมีเป้าหมายการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืนอยู่ทั้งในแผนแม่บทและในทุกส่วนของการดำเนินธุรกิจ จนถือเป็นหนึ่งใน DNA ของพนักงานทุกคน อีกทั้งยังเข้าร่วมเป็นสมาชิกสภาธุรกิจโลก เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (The World Business Council for Sustainable Development - WBCSD) และDown Jones Sustainability Index (DJSI) มาอย่างยาวนาน กระทั่งในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา เอสซีจีได้นำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาบรรจุอยู่ในแผนแม่บทของกลยุทธ์การพัฒนาอย่างยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยเล็งเห็นว่า แนวคิดนี้จะเป็นทางออกที่ดีให้กับการแก้ไขปัญหาทรัพยากรของโลกที่เสี่ยงต่อการขาดแคลนในเร็ววันได้ 

จากแนวปฏิบัติต้นแบบสู่ ขยะเป็นศูนย์

เอสซีจีมีโรงงานและสำนักงานกว่า 2,000แห่งกระจายทั่วโลกจึงต้องมีหลักปฏิบัติที่เป็นต้นแบบ (Best Practice) ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันทั้งในและนอกอุตสาหกรรม โดยเฉพาะการนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาขับเคลื่อนธุรกิจให้เกิดผลในทางปฏิบัติ ด้วยการนำทรัพยากรที่ผลิตเป็นสินค้าต่างๆ ให้ลูกค้าใช้งานแล้ว วนกลับมาใช้เป็นทรัพยากรในการผลิตใหม่ โดยอาศัยการวางแผนบริหารจัดการของเสียที่ดีและความร่วมมือที่เข้มแข็งกับพันธมิตรคู่ค้า ลูกค้าและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ในการเปลี่ยน ระบบการผลิตจากเส้นตรง (Make-Use-Dispose) เป็น การหมุนเวียนกลับมาใช้ (Make-Use-Return)เช่น ความร่วมมือกับ ดาว ประเทศไทย ในการนำพลาสติกที่ใช้แล้ว เช่น ถุงพลาสติกและถุงใส่อาหารที่มาจากขยะในครัวเรือน มาบดผสมกับยางมะตอยเพื่อใช้ปูถนนในนิคมอุตสาหกรรม รวมถึงมีการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ในโรงงานด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการจัดเวทีสัมมนา “SD Symposium2019” เพื่อให้ความรู้และแลกเปลี่ยนมุมมองด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อขยายขอบเขตความร่วมมือในการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนไปสู่การเปลี่ยนแปลงของประเทศอย่างแท้จริง โดยในการประชุมได้มีการร่วมกันระดมสมองเพื่อกำหนดทิศทางการบริหารจัดการขยะในประเทศ และการบังคับใช้กฎหมายเพื่อช่วยผลักดันให้ภาคอุตสาหกรรมนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาใช้ในกระบวนการผลิต รวมถึงการเผยแพร่ความรู้เรื่องเศรษฐกิจหมุนเวียนไปสู่ภาคประชาชนเพื่อให้เกิดการตระหนักรู้และร่วมกันขับเคลื่อนเรื่องนี้อย่างจริงจัง 

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญของการสร้างการเปลี่ยนแปลงให้ประเทศคงไม่สามารถทำได้โดยหน่วยงานเดียวจึงต้องสร้างการมีส่วนร่วมในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่ภาคธุรกิจทั้งในและนอกอุตสาหกรรม ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน ตลอดจนภาครัฐ ซึ่งเป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลด้วย  

“การขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนนั้นจะต้องมีการร่วมมือกันกับทุกภาคส่วนภายใต้การสร้างผลประโยชน์ร่วมกัน (Win-Win) ต้องมีการนำเทคโนโลยีมาใช้ให้เกิดประโยชน์ และร่วมมือกับภาครัฐในการกำกับดูแลเพื่อให้มาตรการต่าง ๆ มีผลบังคับใช้ได้ในชีวิตประวัน บนเป้าหมายที่จะทำให้ขยะในเมืองไทยเหลือ 0% (Zero Waste)”  

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา เลขาธิการองค์กรธุรกิจเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (TBCSD) และผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) กล่าวถึงการร่วมขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนว่าองค์กรธุรกิจเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนเป็นพันธมิตรกับเอสซีจีและองค์กรต่างๆ ในประเทศ โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างการพัฒนายั่งยืนร่วมกันเช่นเดียวกับแนวทางของWBCSD(World Business Council for Sustainable Development) ที่มุ่งผลักดันให้ทุกภาคส่วนตระหนักถึงปัญหาภาวะโลกร้อนและปัญหาขยะที่ถือเป็นหนึ่งในปัญหาหลักที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งไทยเป็นประเทศที่มีขยะพลาสติกมากถึง 2ล้านตัน ติดอันดับ 6ของประเทศที่มีขยะพลาสติกในมหาสมุทรมากที่สุด แต่ในจำนวนนี้มีการนำขยะมารีไซเคิลได้เพียงร้อยละ 30จึงต้องมีการสร้างความร่วมมือเพื่อทำให้เกิดการขยายพลังที่มากขึ้น  

นำร่องเมืองอัจฉริยะ รักษ์โลกใน EEC 

ด้าน แสงสุพรรณ เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษตะวันออก (อีอีซี) กล่าวว่าพื้นที่EECถือเป็นพื้นที่นำร่องและส่งเสริมด้านการบริหารจัดการให้สิทธิประโยชน์ด้านการพัฒนาส่งเสริมนวัตกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมโดยวางเป้าหมายที่จะพัฒนาให้เป็นเมืองอัจฉริยะที่เป็นต้นแบบการบริหารจัดการขยะและร่วมมือกับภาครัฐรวมถึงภาคธุรกิจในการบริหารจัดการขยะทั้งประเทศโดยมีโครงการนำร่องที่ทางภาครัฐให้การสนับสนุนที่บ้านฉาง สมาร์ทซิตี้ จ.ระยอง ซึ่งในชุมชนมีความร่วมมือกับภาคธุรกิจในการวางกฎระเบียบการจัดการขยะและนำมาใช้อย่างเป็นรูปธรรม

ขับเคลื่อน ศก.หมุนเวียนทั่วภูมิภาค

เหงียน ฉวน วิงห์ เลขาธิการทั่วไป Vietnam Business Council for Sustainable Development (VBCSD) กล่าวว่าเวียดนามมีความตื่นตัวและร่วมมือกันในภาคธุรกิจ เพื่อนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาขับเคลื่อนให้เป็นรูปธรรม เพราะอยากให้ธุรกิจเติบโตอย่างยั่งยืนในอนาคต อีกทั้งยังเป็นแนวทางที่มีโอกาสสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับภาคธุรกิจอีกด้วย โดย VBCSD มีสมาชิกเครือข่ายภาคธุรกิจในเวียดนามหลายรายที่ได้ร่วมมือกันสร้างการเปลี่ยนแปลงอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถเป็นต้นแบบให้กับองค์กรอื่นๆ ได้ อาทิ เอสซีจี  ดาว เคมิคอล และโคคา โคล่า 

ทั้งนี้ เหงียน ฉวน วิงห์ มองว่า การขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยพลิกธุรกิจที่มีรูปแบบการบริหารจัดการอุตสาหกรรมแบบเดิมไปสู่การเป็นธุรกิจที่ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้ โดยจะต้องเริ่มต้นนั้นจากการเปลี่ยน แปลงกระบวนการคิด (Mindset) ของทุกองค์กรให้มองเห็นภาพความสำเร็จของรูปแบบธุรกิจใหม่ด้วยการนำเทคโนโลยีมาสร้างคุณค่า จึงจะนำไปสู่การออกแบบรูปแบบธุรกิจ การพัฒนาสินค้าและบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น พลาสติกชีวภาพ อีกทั้งยังควรมีความร่วมมือกับภาคธุรกิจอื่นๆ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการสร้างความต้องการให้เกิดการบริโภค และควรสร้างกระบวนการหมุนเวียนทรัพยากรโดยอาศัยการสร้างเครือข่ายการบริหารจัดการ ควบคู่ไปกับการร่วมมือกับชุมชนบริเวณใกล้เคียง เพื่อทำให้เกิดผลลัพธ์ที่กว้างขวางมากขึ้น