ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินครบ 1 ปี นโยบาย “America First Trade Policy” ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ทำให้ทิศทางการค้าโลกเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ แม้ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกจะไม่รุนแรงอย่างที่หลายฝ่ายกังวลในช่วงแรก แต่ความไม่แน่นอนยังสูง และปี 2569 จะเป็นปีชี้ชะตาเกมการค้าโลกอีกระลอก
 

บุรินทร์ อดุลวัฒนะ กรรมการผู้จัดการ และ Chief Economist บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด ระบุว่า

นโยบายดังกล่าวเริ่มจากการตั้งกำแพงภาษีกับจีน ก่อนขยายไปยังหลายประเทศและหลายอุตสาหกรรมทั่วโลก ภายใต้แนวคิดปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศ

มาตรการที่ใช้มีทั้ง “ภาษีตอบโต้” (Reciprocal Tariff) และภาษีรายสินค้า ตามมาตรา 232 เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม รถยนต์และชิ้นส่วน เซมิคอนดักเตอร์ และมีแนวโน้มขยายไปยังยาและเวชภัณฑ์ เพื่อดึงฐานการผลิตกลับสหรัฐฯ (Reshoring)

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกยังไม่รุนแรงนัก ส่วนหนึ่งเพราะมาตรการมีผลบังคับใช้ล่าช้า และหลายประเทศไม่ได้ตอบโต้ด้วยการขึ้นภาษีกลับ

จีนปรับเกม ส่งออกทะลุสถิติ แม้โดนภาษีสหรัฐฯ

แม้มูลค่าการส่งออกจากจีนไปสหรัฐฯ ลดลงราว 20% ในปีที่ผ่านมา แต่ภาพรวมการส่งออกของจีนยังเติบโต และเกินดุลการค้าสูงถึง 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์

จีนหันไปขยายตลาดในอาเซียน สหภาพยุโรป และแอฟริกา พร้อมใช้ความได้เปรียบด้านการถือครองแร่ Rare Earth และ Critical Minerals ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่ออุตสาหกรรมเทคโนโลยีและความมั่นคงของสหรัฐฯ ทำให้จีนยังคงมีอำนาจต่อรองในห่วงโซ่อุปทานโลก

ขณะที่สหรัฐฯ แม้จะมีการประกาศลงทุนเพิ่มในอุตสาหกรรมสำคัญ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ ยานยนต์ และเหล็ก แต่ภาพรวมการจ้างงานภาคอุตสาหกรรมยังหดตัว มีเพียงบางกลุ่ม เช่น อุตสาหกรรมแปรรูปโลหะ ที่เริ่มเห็นการจ้างงานเพิ่มขึ้น

ปี 2569 ปีชี้ขาดทิศทางการค้าโลก

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า ปี 2569 จะมีหลายเหตุการณ์สำคัญที่ต้องจับตา ได้แก่

• การพบกันของผู้นำจีน–สหรัฐฯ

• คำตัดสินของศาลเกี่ยวกับการใช้กฎหมาย IEEPA ว่าการออกภาษีจะเป็นโมฆะหรือไม่

• การทบทวนข้อตกลง USMCA ระหว่างสหรัฐฯ เม็กซิโก และแคนาดา

• การเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ

• เส้นตายการยุติมาตรการตอบโต้ทางภาษีระหว่างจีน–สหรัฐฯ

สถานการณ์จึงยังเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน และอาจส่งผลต่อทิศทางห่วงโซ่อุปทานโลกในระยะต่อไป

“อเมริกาสร้างกำแพง ประเทศอื่นสร้างสะพาน”

ในขณะที่สหรัฐฯ ใช้นโยบายตั้งกำแพงภาษี ประเทศอื่นกลับเร่งเดินหน้าทำข้อตกลงการค้าเสรี ตัวอย่างชัดเจนคือ อินเดีย ที่สามารถปิดดีล FTA กับสหภาพยุโรปได้สำเร็จ หลังเจรจามายาวนานกว่า 20 ปี และยังบรรลุข้อตกลงกับสหรัฐฯ ทำให้อินเดียได้เปรียบทางการแข่งขัน

สำหรับไทย ประเด็นเร่งด่วนคือการทำข้อตกลงการค้าเสรีกับสหภาพยุโรป (EU) และสหรัฐฯ เพราะหลายอุตสาหกรรมไทยต้องแข่งขันกับอินเดียโดยตรง โดยเฉพาะ “อัญมณีและเครื่องประดับ” ซึ่งไทยกำลังเสียเปรียบด้านภาษีในตลาดยุโรป

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยจึงมองว่า หากไทยไม่เร่งเดินหน้า FTA อาจเสียโอกาสในระยะยาว ท่ามกลางโลกการค้าที่กำลังปรับโครงสร้างใหม่อย่างรวดเร็ว