BAM ชูบริหารหนี้เชิงระบบ จาก “Early Intervention” สู่ “โรงพยาบาลแก้หนี้” ยกระดับ AMC จากผู้รับโอนหนี้สู่ Resolution Platform เปลี่ยนเกมจาก Collection สู่ Rehabilitation ฟื้นลูกหนี้–ธุรกิจ และคืนคุณค่าสินทรัพย์สู่ระบบเศรษฐกิจ

ปัญหาหนี้ด้อยคุณภาพของไทยกำลังถูกมองใหม่จากโจทย์ “จัดการหนี้เสีย” ไปสู่การสร้างระบบฟื้นฟูลูกหนี้อย่างเป็นขั้นตอน โดย BAM เสนอแนวคิดตั้งแต่การป้องกันก่อนหนี้กลายเป็น NPL ผ่าน “Early Intervention” ไปจนถึงการออกแบบทางออกเฉพาะรายในรูปแบบ “โรงพยาบาลแก้หนี้” พร้อมยกระดับบทบาทบริษัทบริหารสินทรัพย์ หรือ AMC จากผู้รับโอนหนี้ สู่ “Resolution Platform” ที่เชื่อมการวิเคราะห์ ปรับโครงสร้าง ฟื้นฟูลูกหนี้ และนำสินทรัพย์กลับมาสร้างมูลค่าในระบบเศรษฐกิจอีกครั้ง

นางทองอุไร ลิ้มปิติ ประธานกรรมการ บริษัทบริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) หรือ BAM ถ่ายทอดมุมมองในหัวข้อ “นโยบายการบริหารจัดการหนี้ด้อยคุณภาพของประเทศไทย” ภายใต้โครงการอบรมการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางการเงิน เสริมทักษะสู่การแก้ปัญหาอย่างมืออาชีพ (Mediation of Financial Dispute: Skill Enhancement for Professional Resolution) รุ่นที่ 2 ซึ่งจัดโดยมูลนิธิสถาบันศึกษาและพัฒนาการจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี (มูลนิธิ ส.พ.ส.) ร่วมกับ บริษัท ไทยเมดิเอชั่น เซ็นเตอร์ จำกัด (TMC) สำหรับนักวิชาการ นักไกล่เกลี่ย และผู้พิพากษา

หัวใจของแนวคิด “Early Intervention” คือการเข้าไปดูแลลูกหนี้ตั้งแต่เริ่มมีสัญญาณความเสี่ยง ก่อนที่ปัญหาจะลุกลามเป็น NPL โดยมองว่าการแก้หนี้ที่มีประสิทธิภาพไม่ควรรอจนลูกหนี้หมดทางเลือก แต่ควรเริ่มตั้งแต่ช่วงที่ยังมีศักยภาพในการฟื้นตัว เพราะยิ่งเข้าสู่กระบวนการเร็ว โอกาสออกแบบทางเลือกที่รักษาทั้งความสามารถในการชำระหนี้และมูลค่าทางเศรษฐกิจก็ยิ่งมากขึ้น

พร้อมกันนี้ BAM เสนอให้ AMC ขยับจากบทบาท “ผู้รับโอนหนี้” ไปสู่ “Resolution Platform” ที่สามารถวิเคราะห์ปัญหา ปรับโครงสร้างหนี้ ฟื้นฟูลูกหนี้ ตลอดจนบริหารสินทรัพย์ให้กลับมาใช้ประโยชน์ได้ โดยวางกระบวนการบริหารหนี้ไว้ 4 ขั้น ได้แก่ Prevent, Restructure, Resolve และ Restart เพื่อสร้างสมดุลระหว่างเสถียรภาพระบบการเงิน การฟื้นฟูลูกหนี้ วินัยทางการเงิน และการรักษามูลค่าทางเศรษฐกิจ

ในมุมนี้ เป้าหมายของการแก้หนี้จึงไม่ควรหยุดเพียงการนำ NPL ออกจากงบดุลหรือระบบการเงิน แต่ต้องทำให้ลูกหนี้สามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ ธุรกิจเดินหน้าต่อ และเงินทุนหรือสินทรัพย์กลับมาหมุนเวียนสร้างมูลค่าอีกครั้ง ซึ่งเป็นการมอง “ผลลัพธ์” ของการบริหารหนี้กว้างกว่าตัวเลขการเรียกเก็บ

ด้าน ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร BAM ถ่ายทอดแนวคิดในหัวข้อ “ความรู้ทางการเงินสำหรับผู้ไกล่เกลี่ย (Financial Literacy for Mediators) และการบริหารสินทรัพย์ด้วยนวัตกรรม” พร้อมนำเสนอกรอบ “Resilience with Transformation: โรงพยาบาลแก้หนี้” โดยเปรียบลูกหนี้เสมือนคนไข้ที่แต่ละรายมีสาเหตุของปัญหาและข้อจำกัดแตกต่างกัน การแก้หนี้จึงต้องเริ่มจากการวินิจฉัยก่อนออกแบบวิธีรักษา

การวินิจฉัยดังกล่าวครอบคลุมทั้งโครงสร้างหนี้ ความสามารถในการชำระ กระแสเงินสด หลักประกัน ตลอดจนบริบทของลูกหนี้แต่ละราย ก่อนนำไปสู่การออกแบบทางออกที่เหมาะสม เช่น การปรับค่างวด ขยายระยะเวลาชำระ ปรับอัตราดอกเบี้ย หรือจัดทำข้อตกลงที่สอดคล้องกับศักยภาพที่แท้จริง โดยไม่ยึดการบังคับคดีหรือยึดทรัพย์เป็นคำตอบแรกในทุกกรณี

แนวคิดของผู้บริหารทั้งสองสะท้อนทิศทางเดียวกันของ BAM คือการเปลี่ยนบทบาท AMC จาก “Collection” สู่ “Rehabilitation” จากการมองเพียง “บัญชีหนี้” ไปสู่การเข้าใจ “คน” และจากการจัดการปัญหาที่ปลายเหตุ ไปสู่การสร้างทางออกที่ทำให้ทุกฝ่ายเดินต่อได้

หากโมเดลนี้ถูกพัฒนาเป็นระบบมากขึ้น การวัดความสำเร็จของการบริหารหนี้ก็อาจเปลี่ยนจากการดูเพียงจำนวนเงินที่เรียกเก็บได้ ไปสู่การวัดความสามารถในการฟื้นลูกหนี้ รักษาความต่อเนื่องของธุรกิจ สร้างผลตอบแทนที่เหมาะสมแก่เจ้าหนี้ และนำสินทรัพย์กลับมาสร้างคุณค่าให้เศรษฐกิจ ซึ่งเป็นโจทย์สำคัญของระบบบริหารหนี้ในระยะต่อไป