ปลายปีคือช่วงเวลาที่ “ความหวาน–ความมัน” มาแบบไม่พัก ทั้งงานเลี้ยง ของว่าง และเครื่องดื่มที่เผลอแป๊บเดียวก็เกินพอดี สำหรับคนเป็นเบาหวาน (หรือคนที่เริ่มคุมระดับน้ำตาล) โจทย์ไม่ใช่ “งดทุกอย่าง” แต่คือ “เลือกให้ฉลาด” เพื่อคุมระดับน้ำตาลให้เสถียร และพาโรคเข้าใกล้เป้าหมาย “ภาวะเบาหวานสงบ” ได้มากขึ้น
 

ช่วงเทศกาลส่งท้ายปีเป็นเวลาที่หลายคนใช้โอกาสสังสรรค์ กินของอร่อย และให้รางวัลตัวเอง แต่สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน ช่วงเวลานี้มักเป็น “สนามทดสอบ” สำคัญ เพราะพฤติกรรมการกินเปลี่ยนไปจากปกติโดยไม่รู้ตัว—ทั้งของหวาน ของทอด เครื่องดื่มหวาน—ทำให้การควบคุมระดับน้ำตาลยากขึ้นกว่าที่คิด

ข้อมูลจากสหพันธ์เบาหวานนานาชาติ (IDF) ระบุว่า คนไทยอายุ 20–79 ปี “กว่า 6 ล้านคน” กำลังเผชิญโรคเบาหวาน คิดเป็นความชุก 10.2% และที่น่ากังวลคือ “ผู้ป่วยราว 1 ใน 3 ยังไม่รู้ตัวว่าป่วย” ตัวเลขนี้ยิ่งสะท้อนว่าการสร้างความเข้าใจและปรับพฤติกรรมอย่างจริงจังเป็นเรื่องจำเป็น โดยเฉพาะในช่วงเทศกาล
 

อีกหนึ่งความเข้าใจที่มักพลาด คือหลายคนคิดว่า “เป็นเบาหวานต้องงดของชอบทั้งหมด” หรือกินได้แต่อาหารจืดๆ เท่านั้น ทั้งที่ความจริงผู้ป่วยยังเพลิดเพลินกับอาหารไทยได้ เพียงปรับ “วัตถุดิบ–ปริมาณ–วิธีปรุง” ให้เหมาะสมมากขึ้น

5 “สลับเมนู” ง่ายๆ แบบไทยๆ ที่ช่วยคุมระดับน้ำตาลช่วงเทศกาล

1) จาก “ของทอด” สลับเป็น “ของย่าง”
ของทอดมักมากับไขมันและคาร์โบไฮเดรตสูง เสี่ยงทำให้น้ำตาลพุ่ง ลองลดเมนูอย่างกล้วยทอด ปอเปี๊ยะทอด แล้วสลับเป็นปลาเผา ไก่ย่าง หรือสะเต๊ะ จะได้โปรตีนสูง ไขมันเลวต่ำ และลดน้ำมันส่วนเกิน

2) โฟกัสอาหาร “ดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low-GI)”
อาหาร Low-GI ช่วยชะลอการดูดซึมกลูโคสและทำให้อินซูลินทำงานดีขึ้น ตัวเลือกที่หาได้ง่าย เช่น ผักใบเขียว ข้าวโอ๊ต ถั่วเขียว ข้าวบาร์เลย์ เผือก และข้าวโพดหวาน รวมถึงมีโภชนาการเฉพาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน เช่น กลูเซอนา ที่ใช้ทดแทนหรือเสริมมื้ออาหารเพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลได้

3) จาก “แกงกะทิ” สลับเป็น “ต้มยำน้ำใส/แกงจืด”
เมนูแกงกะทิอร่อยแต่ไขมันอิ่มตัวสูง ลองเปลี่ยนเป็นต้มยำน้ำใสหรือแกงจืดที่เน้นผักและโปรตีนไขมันต่ำ เช่น กุ้งหรือไก่ ได้รสชาติไทยคุ้นเคย แต่เบากว่า และยังได้ใยอาหารกับสารอาหารจำเป็น

4) ใช้ “สมุนไพร–เครื่องเทศ” แทนซอสที่มีน้ำตาลแฝง
ตะไคร้ สะระแหน่ โหระพา ข่า ช่วยเพิ่มกลิ่นและรสโดยไม่ต้องพึ่งน้ำตาล พร้อมกันนี้ควรระวังซอสที่มีน้ำตาลเป็นส่วนผสม เช่น น้ำจิ้มไก่/ซอสหอยนางรม อ่านฉลากและเลือกแบบน้ำตาลน้อยหรือไม่มีน้ำตาล

5) จาก “ของหวาน–เครื่องดื่มหวาน” สลับเป็น “ผลไม้สด” ที่เหมาะกว่า
ช่วงเทศกาลน้ำตาลมักเพิ่มขึ้นแบบไม่รู้ตัว เทคนิคง่าย ๆ คือสั่งหวานน้อย/ไม่หวาน และเลือกผลไม้สดที่มีใยอาหารสูงและค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ เช่น ส้มโอหรือฝรั่ง ช่วยลดความเสี่ยงน้ำตาลพุ่ง แต่ยังตอบโจทย์ความอยากหวานได้

ทพญ.ดร.อรุณี ลายธีระพงศ์ ผู้อำนวยการการแพทย์ด้านโภชนาการของแอ๊บบอต ประจำประเทศไทย สะท้อนภาพชัดว่า การอยู่กับเบาหวานไม่จำเป็นต้อง “ตัดรสชาติชีวิต” แต่อยู่ที่การเติมโภชนาการให้ครบถ้วนสมดุล และปรับไลฟ์สไตล์เพื่อคุมระดับน้ำตาลให้ได้จริง เพื่อพาเป้าหมาย “ภาวะเบาหวานสงบ” เข้าใกล้ขึ้น

ท้ายที่สุด การดูแลเบาหวานเริ่มจากความเข้าใจที่ถูกต้อง และการปรับเล็ก ๆ ที่ทำได้ทุกวัน—ตั้งแต่เลือกมื้ออาหารให้เหมาะ ตรวจระดับน้ำตาลสม่ำเสมอ ไปจนถึงตั้งเป้าสุขภาพรับปีใหม่—โดยควรทำภายใต้คำแนะนำบุคลากรทางการแพทย์อย่างเหมาะสมกับแต่ละคน