เงินเดือนคือสิ่งที่ทำให้ชีวิตวัยทำงาน “ดูมั่นคง” กว่าที่เป็นจริง ทุกสิ้นเดือน เรารู้ว่าเงินจะเข้า หนี้จะถูกผ่อน ค่าใช้จ่ายจะถูกจัดการ และชีวิตจะเดินต่อไปได้อีกหนึ่งรอบ แต่คำถามที่คนวัยทำงานจำนวนมากยังไม่อยากถามคือ ถ้าวันหนึ่งเงินเดือนหยุดลง ก่อนที่ภาระชีวิตจะหยุดตาม เราจะอยู่อย่างไร

สำหรับคน Gen Y คำถามนี้ไม่ใช่เรื่องไกลอีกต่อไป จากรุ่นที่เคยถูกพูดถึงว่าเปลี่ยนโลกการทำงาน กล้าตั้งคำถามกับงานประจำ ให้ความสำคัญกับ work-life balance เปลี่ยนงานได้โดยไม่รู้สึกผิด และไม่อยากให้ชีวิตทั้งหมดถูกนิยามด้วยออฟฟิศ แต่วันนี้คนกลุ่มเดียวกันกำลังก้าวเข้าสู่ช่วงอายุ 35–45 ปี วัยที่ยังไม่แก่ แต่เริ่มเห็นภาระจริงชัดขึ้น ทั้งบ้าน รถ หนี้ระยะยาว ลูก พ่อแม่สูงวัย สุขภาพ และอนาคตหลังรายได้ประจำ โจทย์เกษียณของ Gen Y จึงไม่ใช่แค่ว่า “จะมีเงินก้อนพอไหม” แต่คือ “จะมีรายได้ต่อเนื่องพอหรือไม่ ในวันที่เงินเดือนไม่เข้าทุกเดือนอีกแล้ว”

ความจริงที่ไม่ค่อยถูกพูด: ออมยังน้อย หนี้ยังสูง

ข้อมูลล่าสุดสะท้อนภาพเดียวกันว่า ความมั่นคงทางการเงินของคนวัยทำงานไทยยังเปราะบางกว่าที่คิด จากข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทยและสถาบันคุ้มครองเงินฝากปี 2568 พบว่าเกือบ 90% ของบัญชีเงินฝากคนไทยมีเงินไม่ถึง 50,000 บาท ซึ่งหมายถึงคนส่วนใหญ่มีเงินสำรองไม่เพียงพอรองรับเหตุฉุกเฉินแม้ในระยะสั้น ขณะเดียวกัน ฝั่งการเตรียมตัวเพื่อวัยเกษียณก็ยังน่ากังวล ข้อมูลจาก ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและสมาคมนักวางแผนการเงินไทย ช่วงปี 2567–2568 ระบุว่า คนไทยราว 30% ไม่มีเงินเก็บเพื่อการเกษียณ และมากกว่า 60% มีเงินออมไม่ถึง 200,000 บาท

เมื่อซ้อนเข้ากับบริบทของหนี้ครัวเรือนที่ยังอยู่ในระดับสูงกว่า 80% ของ GDP ณ สิ้นปี 2568 ภาพที่ชัดขึ้นคือ คนทำงานไทยจำนวนมากยังต้องใช้พลังไปกับการจัดการปัจจุบัน มากกว่าการสร้างระบบรองรับอนาคต ระบบประกันสังคมมีบทบาทสำคัญในฐานะแหล่งรายได้หลังเกษียณแบบต่อเนื่อง แต่ภายใต้สูตรคำนวณปัจจุบัน (ข้อมูลปี 2568) บำนาญทำหน้าที่ได้ในระดับ “ประคองชีวิต” มากกว่าการเป็นรายได้หลัก นั่นเท่ากับว่า ชีวิตหลังเงินเดือนของคน Gen Y ยังต้องพึ่งพาการจัดการทางการเงินของตัวเองเป็นหลัก

สิงคโปร์ไม่ได้มองเกษียณเป็นวันสุดท้ายของงาน

สิ่งที่ทำให้โมเดลเกษียณของสิงคโปร์ถูกพูดถึงอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพราะตัวเลขเงินออมสูงกว่าไทย แต่สิงคโปร์กำลังออกแบบ “ช่วงเปลี่ยนผ่าน” จากวัยทำงานไปสู่วัยเกษียณอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 สิงคโปร์จะปรับอายุเกษียณเป็น 64 ปี และอายุการจ้างงานต่อ (re-employment age) เป็น 69 ปี ความหมายของตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่ “ทำงานนานขึ้น” แต่คือการทำให้การทำงานต่อหลังเกษียณ ไม่ใช่เรื่องลอยๆ หรือขึ้นอยู่กับการต่อรองส่วนบุคคลเพียงอย่างเดียว ในสังคมที่คนอายุยืนขึ้น การทำงานต่ออาจไม่ใช่สัญลักษณ์ของความล้มเหลว แต่เป็นวิธีรักษารายได้ คุณค่า และการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ หากระบบรองรับได้ดีพอ

CPF: จากเงินออม สู่รายได้หลังเกษียณ

อีกแกนสำคัญคือ Central Provident Fund (CPF) ที่ไม่ได้ทำให้คนแค่ “ออมเงิน” แต่มีกรอบ Retirement Sum ที่ช่วยให้เห็นภาพว่าเงินสะสมจะรองรับรายได้หลังเกษียณได้มากน้อยแค่ไหน ตามข้อมูลที่ประกาศสำหรับปี 2569 Full Retirement Sum สำหรับคนอายุครบ 55 ปี อยู่ที่ 220,400 ดอลลาร์สิงคโปร์ (ราว 5.58 ล้านบาท) และ Enhanced Retirement Sum อยู่ที่ 440,800 ดอลลาร์สิงคโปร์ (ราว 11.16 ล้านบาท) แน่นอนว่าตัวเลขเหล่านี้ไม่ควรถูกนำมาเทียบกับไทยตรงๆ แต่สิ่งที่ควรดูคือ “วิธีคิด” สิงคโปร์ไม่ได้ปล่อยให้คนรู้แค่ว่า “วันหนึ่งจะเกษียณ” แต่ทำให้เห็นชัดว่าหลังเกษียณจะอยู่ด้วยรายได้จากอะไร และต้องเตรียมเท่าไร นี่คือความต่างระหว่างการมี “วันเกษียณ” กับการมี “ระบบเกษียณ”

Gen Y ไม่ได้กลัวแก่ แต่กลัว “หยุดทำงานไม่ได้”

ในโลกปัจจุบัน การทำงานหลัง 60 ปี ไม่ใช่เรื่องผิด หากเกิดจากความสมัครใจ แต่ความแตกต่างสำคัญคือ เราทำงานต่อเพราะอยากทำ หรือเพราะไม่มีทางเลือก เป้าหมายของการวางแผนเกษียณสำหรับ Gen Y จึงอาจไม่ใช่การหยุดทำงานให้เร็วที่สุด แต่คือการสร้างอำนาจเลือกให้ตัวเอง เลือกได้ว่าจะทำงานต่อแบบไหน ลดบทบาทเมื่อไร และใช้เงินอย่างไร โดยไม่ให้หนี้และรายจ่ายประจำลากชีวิตไปไกลกว่ารายได้

จัดระบบชีวิต ก่อนวันเงินเดือนหายไป

“เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สถาบันการเงินไทยที่ให้ความสำคัญกับการดูแลและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ มองว่าประเด็นเกษียณไม่ควรถูกเล่าในรูปแบบสูตรสำเร็จทางการเงินว่า “ต้องประหยัด ต้องออม ต้องลงทุน” เพราะคนทำงานยุคนี้ไม่ได้ต้องการคำสอนเพิ่ม แต่ต้องการกรอบคิดที่เชื่อมชีวิตจริงเข้ากับอนาคต และชีวิตหลังเกษียณไม่ได้เริ่มในวันที่อายุ 60 แต่เริ่มจากพฤติกรรมเล็กๆ ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่การบริหารหนี้ไม่ให้ยาวเกินจำเป็น การใช้เครดิตโดยเข้าใจต้นทุนระยะยาว การกันเงินสำรองก่อนใช้ และการรู้จักตรวจสุขภาพการเงินของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ วินัยเหล่านี้อาจดูธรรมดา แต่คือฐานสำคัญของอำนาจเลือก ในวันที่เงินเดือนไม่ได้อยู่กับเราเหมือนเดิม

เกษียณไม่ใช่เรื่องไกล แต่เป็นคำถามที่ต้องถามให้ถูกตั้งแต่วันนี้

หากสิงคโปร์มีระบบระดับประเทศที่ช่วยพาคนข้ามจากวัยทำงานไปสู่วัยเกษียณ คนไทยอาจต้องเริ่มจากการสร้างระบบระดับชีวิตประจำวันของตัวเองให้ชัดพอ เพราะสุดท้าย สิ่งที่จะอยู่กับเราหลังเงินเดือนหายไป ไม่ใช่เงินก้อนสุดท้าย แต่คือ ระบบการเงินและชีวิตที่เราค่อยๆ สร้างไว้ก่อนหน้านั้น และการเกษียณที่ดีอาจไม่ใช่การหยุดทำงานเร็วที่สุด แต่อาจหมายถึงการมีทางเลือกมากพอ ในวันที่เงินเดือนไม่ได้อยู่กับเราเหมือนเดิม